هما ملکی

نام قدیم الهیه خور آذین متعلق به عزه الدوله – همسر امین الدوله بوده است . پس از اینکه میرزا جعفر حکیم الهی این اراضی را خرید و در آن مکان به آبادانی پرداخت ، آن را الهیه خواندند . در زمان ناصرالدین شاه یک کارخانه کبریت سازی در این محله دایر بوده که از کوشش های میرزا علی خان امین الدوله ، صدر اعظم با تدبیر عصر قاجار بوده است . باغ های الهیه در اوج زیبایی و طراوت قرار داشت از جمله باغ های معروف و بزرگ الهیه می توان باغهای شرکت نفت و باغ سفارت آلمان را نام برد .

نیاکان ما از چند هزار سال پیش دریافته بودند که هر انسان زنده از تن، جان، روان، وجدان و فروهر (Fravahr) سرشته شده که پویندگی و بالندگی انسان از کوشش و جوشش آن هاست.

فروهر از دو واژه ی “فره” به معنی جلو، پیش و “وهر” یا ورتی به معنی برنده و کشنده درست شده است و شاید بتوان گفت از نظر زندگی، فروهر بزرگترین و باارزش ترین جزء وجود انسان است ، چون پرتوی از هستی بی پایان اهورامزداست که انسان را به سوی رسایی رهنما می شود و وظیفه ی پیش بری و فرابری، برای انسان به برترین پایه ی هستی را داراست. و پس از مرگ با همان پاکی و درستی به اصل خود (اهورامزدا) می پیوندد.

امروزه نگاره ی زیر بین زرتشتیان نمایانگر شکل فروهر است و به عنوان نشانواره ی دین زرتشتی به کار می رود. این نگاره، گذشته ی چندین هزارساله داشته و شبیه آن در جاهای دیگر و نزد قوم های دیگری دیده شده است ولی شکل کنونی آن در کتیبه های هخامنشی بالای سر پادشاهان دیده می شود.

تصویر فروهر

هر پاره ای از نگاره ی فروهر یادآور اهمیت و مسولیت فروهر در زندگی است:

1- سر: سر فروهر به صورت مردی سالخورده است تا با دیدن آن به یاد آوریم که فروهر مانند بزرگان و افراد مسن ما را راهنمایی می کند.

2- دست ها: دست های فروهر به طرف بالاست به خاطر آنکه همیشه به اهورامزدا توجه داشته باشیم.

در دست فروهر حلقه ای وجود دارد که آن را نشانه ی احترام به عهد و پیمان می دانند.

3- بال ها: بال های فروهر باز است. چون با دیدن بال های باز، ذهن انسان متوجه پرواز و پیشرفت شده و از دیدن این دو بال باز فورا به یاد می آورد که فروهر او را به سوی پیشرفت و سربلندی راهنمایی می کند.

همچنین هر بال خود دارای سه بخش است که نشانه ی اندیشه نیک، گفتار نیک و کردار نیک بوده و با دیدن این سه بخش آگاه می شویم که هرگونه پیشرفتی باید از راه درست یعنی به وسیله ی اندیشه و گفتار و کردار نیک انجام شود.

4- دایره میان شکل: دایره خطی است منحنی که از هر نقطه ی آن شروع کنیم باز به همان نقطه خواهیم رسید. منظور از این دایره در میان فروهر، نشان دادن روزگار بی پایان است. به این معنی که هر عمل و کرداری که در این زندگی (روی دایره) صورت گیرد نتیجه ی آن در همین دنیا متوجه انسان است و اثر آن باقی خواهد ماند. (باز به همان نقطه از دایره خواهد رسید). و در جهان دیگر روان از پاداش یا جزای آن برخوردار خواهد شد.

5- دامن: دامن فروهر از سه قسمت به وجود آمده که نشانه ی اندیشه و گفتار و کردار بد است . از مشاهده ی این سه بخش درمی یابیم که همواره باید اندیشه و گفتار و کردار بد را به زیر افکنده، پست و زبون سازیم. (همانطور که دامن در زیر قرار دارد)

6- دو رشته ی آویخته: این دو رشته نشانه ی سپنتامینو (مینوی خوب) و انگره مینو (مینوی بد) است که همیشه ممکن است در اندیشه ی انسان ظاهر شوند . وظیفه ی هر زرتشتی این است که خوبی را در اندیشه ی خود قرار داده و بدی را از آن دور کند (نیک بیندیشد).

منابع :

1- منوچهرپور، منوجهر. بدانیم و سربلند باشیم: فشرده ای از آموزش های دین زرتشت. تهران: فروهر، 1377. ص. 54-50 .

2- در راه شناخت دین زرتشت. تهران: فروهر، 1380. ص. 28-27